Monika Słowińska | twórczyni marki Biosensual
Zapach rośliny nie jest przypadkiem. To, co dla nas jest aromatem lawendy, rozmarynu, pomarańczy czy drzewa herbacianego, z punktu widzenia rośliny jest złożoną mieszaniną lotnych związków organicznych. To właśnie one współtworzą olejek eteryczny i odpowiadają za jego charakterystyczny profil zapachowy.
Od lat fascynuje mnie fakt, że w kilku kroplach naturalnego olejku może znajdować się wiele różnych substancji chemicznych – terpenów, alkoholi terpenowych, estrów czy tlenków – których proporcje zależą m.in. od gatunku rośliny, miejsca uprawy, warunków środowiskowych i sposobu pozyskania olejku.
Jak mówię podczas moich warsztatów:
„Olejki eteryczne to substancje eteryczne, lotne etery, które wydzielają rośliny, aby chronić się przed szkodnikami, wirusami i patogenami. Człowiek posiadł wiedzę, jak je pozyskać i bezpiecznie z nich korzystać.”
Monika A. Słowińska
Doprecyzowałabym to od strony naukowej: olejek eteryczny nie jest pojedynczym „eterem”, lecz mieszaniną wielu lotnych związków chemicznych produkowanych przez roślinę. Ich funkcje ekologiczne są różnorodne, lotne związki roślin uczestniczą m.in. w komunikacji roślin, przyciąganiu zapylaczy oraz mechanizmach obronnych. Dlatego właśnie naturalny olejek eteryczny jest czymś znacznie bardziej złożonym niż po prostu „ładnym zapachem”.
Co właściwie znajduje się w kropli olejku eterycznego?
To jedno z pytań, które najczęściej zadają mi osoby rozpoczynające przygodę z aromaterapią.
Wyobraź sobie olejek eteryczny jak naturalną orkiestrę. Nie słyszysz osobno każdego instrumentu, ale każdy z nich wpływa na brzmienie całości.
Podobnie jest z olejkiem.
Możemy znaleźć w nim m.in. linalol, octan linalilu, limonen, terpinen-4-ol, 1,8-cyneol, α-pinen, geraniol czy citronellol. To nie nazwy stworzone przez marketing kosmetyczny. To rzeczywiste związki chemiczne występujące w olejkach roślinnych. Ich skład i proporcje mogą się jednak istotnie różnić między próbkami olejku. PubChem
I właśnie dlatego warto wiedzieć, jaki olejek eteryczny kupujemy, z jakiej rośliny pochodzi i jaka jest jego jakość.
1. Olejek Lawendowy – klasyka naturalnej aromaterapii
Lawenda jest dla mnie jednym z najlepszych przykładów tego, jak złożony może być naturalny zapach.
W olejku lawendowym ważnymi składnikami są między innymi:
Linalol: alkohol monoterpenowy o charakterystycznym kwiatowym profilu.
Octan linalilu: ester linalolu i jeden z głównych składników olejku lawendowego. PubChem wskazuje go jako jeden z podstawowych składników olejków lawendy i bergamotki. PubChem
W lawendzie występują również inne związki, m.in. 1,8-cyneol. PubChem
Dlatego zapach prawdziwej lawendy nie jest płaski. Otwierasz buteleczkę i najpierw czujesz kwiat, za chwilę świeżość, później ziołowość.
W Biosensual lawenda jest jednym z olejków, po które chętnie sięgamy w rytuałach wieczornych, pielęgnacyjnych i podczas tworzenia atmosfery odpoczynku.
2. Drzewo herbaciane – zapach, którego nie sposób pomylić
Olejek z drzewa herbacianego (Melaleuca alternifolia) pachnie zupełnie inaczej: intensywnie, świeżo, ziołowo. Jednym z jego charakterystycznych składników jest:
Terpinen-4-ol to jeden z kluczowych związków olejku z drzewa herbacianego. W jego profilu występują również m.in. γ-terpinen, α-terpinen, 1,8-cyneol, α-terpineol, p-cymen i α-pinen. Co ciekawe, proporcje poszczególnych terpenów mogą zmieniać się zależnie od materiału roślinnego, klimatu, wieku liści czy destylacji. PubChem
To pokazuje, dlaczego określenie „100% naturalny olejek eteryczny” powinno oznaczać coś więcej niż atrakcyjny napis na opakowaniu. Drzewo herbaciane jest jednym z pięciu olejków, które wybraliśmy w Biosensual do zestawu Aromaterapia dla Zdrowia, przeznaczonego do poznawania naturalnych rytuałów pielęgnacyjnych i tworzenia prostych kosmetyków DIY.
3. Rozmaryn- zapach, który budzi zmysły
Rozmaryn ma zupełnie inny charakter. Jest zielony, przenikliwy, świeży. Dla mnie to jeden z zapachów, które natychmiast zmieniają atmosferę przestrzeni. W zależności od chemotypu i pochodzenia w olejku rozmarynowym ważną rolę mogą odgrywać m.in.:
1,8-cyneol (eukaliptol): związek o świeżym, charakterystycznie kamforowym aromacie; PubChem opisuje go właśnie jako substancję o zapachu kamforowym. PubChem
α-pinen: monoterpen występujący w wielu olejkach roślinnych.
Kamfora: odpowiadająca za część charakterystycznej, ostrej nuty niektórych odmian rozmarynu.
Dlatego w aromaterapii ogromne znaczenie ma nie tylko nazwa „rozmaryn”. Ważne może być także pochodzenie botaniczne i chemotyp olejku. W Biosensual rozmaryn wykorzystujemy zarówno w świecie aromaterapii, jak i naturalnej pielęgnacji, szczególnie w rytuałach związanych z włosami i skórą głowy.
4. Pomarańcza – jedna roślina, dziesiątki cząsteczek zapachu
Otwierasz buteleczkę i właściwie nie trzeba czytać etykiety. Pomarańcza. Słodka, soczysta, ciepła.
Za ten niezwykle charakterystyczny aromat w dużej mierze odpowiada d-limonen.
Badanie 12 odmian Citrus sinensis wykazało, że d-limonen stanowił 73,9–97% analizowanych olejków uzyskanych z pomarańczowych skórek. Wykrywano również m.in. linalol, geraniol i nerol. PubMed
To piękny przykład tego, że określenie naturalny olejek pomarańczowy oznacza w rzeczywistości bardzo skomplikowaną mieszaninę substancji pochodzenia roślinnego.
Pomarańczę uwielbiam za jej wszechstronność. Wprowadza ciepło do kompozycji aromaterapeutycznych, pięknie współgra z przyprawami i nutami drzewnymi, a w recepturach pielęgnacyjnych pozwala budować niezwykle przyjemny rytuał dla ciała.
5. Geranium – kwiat, zieleń i niezwykła złożoność
Geranium ma zapach, który potrafi zaskoczyć osoby poznające naturalne olejki eteryczne po raz pierwszy. Kwiatowy, ale nie tylko. Zielony, lekko różany, świeży.
W olejku geraniowym możemy spotkać m.in. geraniol i citronellol, ale skład zależy od konkretnego materiału roślinnego i metody pozyskiwania. Analizy Pelargonium graveolens identyfikowały także m.in. izomenton, mrówczan geranylu oraz szereg innych związków. PubMed
I to jest dla mnie esencja aromaterapii.
Roślina nie daje nam jednej substancji. Daje nam kompozycję.
Geranium szczególnie lubię łączyć z lawendą i cytrusami. W Biosensual jest też zapachem mocno związanym z kobiecością i rytuałami pielęgnacyjnymi.
6. Kadzidłowiec – tysiące lat tradycji zamknięte w aromacie
Kadzidłowiec jest zupełnie innym doświadczeniem. Nie jest soczysty jak pomarańcza ani świeży jak rozmaryn. Jego aromat jest żywiczny, drzewny, balsamiczny i głęboki.
Olejek pozyskiwany z żywicy gatunków Boswellia może zawierać różne monoterpeny, w tym α-pinen, choć jego dokładny profil zależy od gatunku, pochodzenia i sposobu pozyskania.
Kadzidłowiec jest jednym z olejków, które wybraliśmy do zestawu Aromaterapia dla Urody Biosensual razem z lawendą, rozmarynem, pomarańczą i drzewem herbacianym.
Lubię go w wieczornych rytuałach pielęgnacyjnych, olejach do masażu i recepturach przeznaczonych do świadomej pielęgnacji skóry dojrzałej.